Met de feestelijke uitreiking van “Zorgzame Samentuin 2025”-plakkaatjes geeft Commons Lab het burgerbegrotingsproject rond zorgzame samentuinen in het district Antwerpen officieel een doorstart naar 2026. De uitreiking vond plaats tijdens een warme slotactie in de Zorgzame Samentuin Europark op Linkeroever, waar buurtbewoners en samentuiniers samen de handen uit de mouwen staken.

Tijdens deze laatste bijeenkomst bouwden deelnemers, samen met ambachtsman Dirk van Houthart, een unieke rustbank in een zelfgebouwde yurt van wilgentenen. Deze plek vormt voortaan het hart van de tuin: een centrale ontmoetingsplek waar tuiniers even kunnen pauzeren, verbinden en tot rust komen.

Wat is een zorgzame samentuin?

Iris van Commons Lab legt uit: “Een zorgzame samentuin is voor ons een plek waar mensen samen tuinieren én tegelijk voor elkaar zorgen. Het is een warme, toegankelijke omgeving waar buurtbewoners, met en zonder zorgnoden, elkaar ontmoeten, versterken en op hun eigen tempo kunnen deelnemen. Wat er groeit in de tuin is belangrijk, maar wat er tussen mensen groeit — verbinding, vertrouwen en zorg — is minstens even waardevol.” Een zorgzame samentuin is dus een plek waar samen tuinieren hand in hand gaat met sociale ondersteuning en zorg. Het zijn plekken waar buurtbewoners, jong en oud, met en zonder zorgnoden, elkaar ontmoeten en versterken.

In 2025 ondersteunde Commons Lab drie samentuinen in het district Antwerpen in hun groei naar meer zorgzame en inclusieve plekken: Samentuin Europark op Linkeroever, Samentuin De Verborgen Koostertuin in Antwerpen-Noord en ‘t Hofke van Lozane in de Harmoniewijk.

Dankzij gerichte ondersteuning van Commons Lab konden deze tuinen activiteiten organiseren waarbij diverse groepen samen tuinierden. OKAN-leerlingen, senioren uit woonzorgcentra, jongeren in kwetsbare situaties en buurtbewoners vonden elkaar in en rond de tuin. Senioren bleven actief en deelden hun kennis via verhoogde tuinbedden, jongeren zetten hun talenten in en vonden aansluiting, en nieuwkomers kregen de kans om Nederlands te oefenen in een informele context. “Tegelijk zagen we ook de eerste  tekenen van meer sociale cohesie in de buurt.”, aldus Iris, “Elk tuin-collectief werkte op zijn eigen tempo en vanuit zijn eigen context aan meer zorgzaamheid. Dat gebeurde zowel door gerichte ingrepen in de infrastructuur, zoals toegankelijkere tuinbedden en ontmoetingsplekken, als door het opstarten van nieuwe samenwerkingen en het versterken van de openheid naar mensen met zorgnoden.”

Op één jaar tijd maakten met de hulp van Commons Lab en partners zoals het Team Commons en Samentuinen van de Stad Antwerpen, drie tuinen zo duidelijke stappen richting inclusievere en warmere plekken in hun buurt.

Het succes van het traject in 2025 wil Commons Lab samen met haar partners en met de steun van de Antwerpse Burgerbegroting herhalen in 2026. Samentuinen in het district Antwerpen kunnen zich nog tot en met 31 maart aanmelden om gratis ondersteuning te krijgen om hun werking (nog) zorgzamer te maken. Met deze oproep wil Commons Lab nog meer tuinen ondersteunen in hun rol als plekken waar zorg en gemeenschap samenkomen en waar iedereen kan bijdragen én zorgzaamheid kan vinden.

Geïnteresseerde samentuinen kunnen zich aanmelden via iris@commonslab.be (laatste dagen)

Via de burgerbegroting van het district Antwerpen experimenteren we graag met nieuwe thema's en oplossingen. Voor de editie van 2026 hebben we drie projecten bedacht die gelinkt zijn aan nieuwe doelgroepen.

Ten eerste willen we met 'Zorgtuinen van A'  nog meer bestaande samentuinen in het district Antwerpen ondersteunen om een zorgtuin te worden/blijven. Ze krijgen ondersteuning bij het organiseren van activiteiten waarin samen wordt getuinierd met verschillende doelgroepen (OKAN leerlingen, senioren van een rusthuis, buurtbewoners, jongeren in een kwetsbare situatie,…). Deze verschillende activiteiten versterken het welzijn en de gezondheid van de buurtbewoners. Senioren kunnen actief zaaien in verhoogde bedden, delen hun kennis over tuinieren, jongeren zetten zich met hun talenten in in de tuin, nieuwkomers oefenen Nederlands, ….   Commons Lab ziet in de samentuinen mogelijkheden om zorgbehoevende, kwetsbare buren intergenerationeel mee te laten werken met de huidige vrijwilligers. 

Als tweede diende we een voorstel in om een nieuw buurthuis te ontwikkelen op de Sint-Amandussite incl. een gemeenschapskeuken. We willen een warm huis creëren voor/door iedereen, mensen samenbrengen, samen koken en eten. En dat in een superdiverse buurt waar heel veel mensen in bestaansonzekerheid leven.

Met het derde projectvoorstel ‘Wij Zijn Ruimte’ willen we ons richten op allerhande buurtverenigingen en doelgroepen die de weg naar de Burgerbegroting niet vinden, maar toch hun omgeving, straten en pleinen groener willen inrichten en mee willen beheren. Zij worden hierbij optimaal ondersteund.

Hoe mee beslissen?

Inwoners van het district Antwerpen kunnen mee beslissen over welke projecten gerealiseerd mogen worden. Er zijn twee manieren om mee te beslissen. Je mag aan beide vormen meedoen:

·        Online stemmen kan je in je eentje op deze website vanaf dinsdag 2 september tot en met zaterdag 20 september. 

·        Het live Burgerbegrotingfestival vindt plaats op zondag 21 september van 10 tot 17 uur in zaal Horta, Hopland 2, 2000 Antwerpen. Je kan hier inschrijven vanaf dinsdag 2 september.

·        De Burgerbegroting legt de nadruk op beslissingen die in dialoog met andere bewoners genomen worden. Daarom beperken we het gewicht van de individuele online stemmen tot 50% van het geheel. De mensen die offline op het Burgerbegrotingfestival samen met anderen beslissen, krijgen ook 50% van het gewicht. Doordat altijd meer mensen online stemmen, wegen de stemmen op het festival sterker door.

We vragen aan al onze sympathisanten woonachtig in het district om mee reclame te maken en om op zondag 21 september mee te komen stemmen. We hebben dit jaar drie nieuwe commonsexperimenten voorbereid . Hier meer info over onze projectvoorstellen:

·        Zorgtuinen van A: Zorgtuinen van A

·        Wij zijn ruimte: Wij Zijn Ruimte

·        Buurthuis Amandus: Een buurthuis Amandus voor de Seefhoekwijk

Commons Lab heeft heel veel te danken aan de Burgerbegroting van het district Antwerpen. We hebben zeker in onze beginjaren heel wat kunnen experimenteren en leren. Commons experimenten die daarna ook in Vlaanderen werden opgeschaald. Wat vaak als heel kleinschalig en tijdelijk begon, heeft later structurele positieve impact gehad. Denken we onder andere maar aan de Tuinstraten, de samenaankoop regentonnen,... Via de burgerbegroting experimenteren we dus graag met nieuwe thema's en oplossingen. Voor de editie van 2025 hebben we twee projecten bedacht die gelinkt zijn aan de thema's zorgzaamheid, stilte en rust.

Ten eerste willen we met 'Zorgtuinen van A' graag drie zorgtuinen in het district Antwerpen mee opstarten en ondersteunen. Een zorgtuin is een samentuin die sociale ondersteuning biedt of versterkt én die zorg ondersteunt. Commons Lab ziet in de samentuinen mogelijkheden om zorgbehoevende, kwetsbare buren intergenerationeel mee te laten werken met de huidige vrijwilligers. 

Als tweede diende we een voorstel in op een rondreizende stiltecocon te ontwikkelen. Fysieke en mentale rust zijn meer dan ooit ver zoek. Vaak merken mensen dit pas als ze overprikkeld afhaken. Hoog tijd dus om voldoende rust te creëren. Dit project wil een mobiele stiltecocon laten rondreizen in district Antwerpen om samen met bewoners op verkenning  te gaan naar waardevolle luwteplekken in hun buurt.

Hoe mee beslissen?

Inwoners van het district Antwerpen kunnen mee beslissen over welke projecten gerealiseerd mogen worden. Er zijn twee manieren om mee te beslissen. Je mag aan beide vormen meedoen:

• Online stemmen kan je in je eentje op deze website vanaf maandag 2 september tot en met zaterdag 21 september. 

• Het live Burgerbegrotingfestival vindt plaats op zondag 22 september van 10 tot 17 uur in de Harmonie, Harmoniepark, 2000 Antwerpen. Schrijf je hier in. En laat aan Koen weten of je er effectief bij zal zijn.

We vragen aan al onze sympathisanten woonachtig in het district om mee reclame te maken en om op zondag 22 september mee te komen stemmen. We hebben dit jaar twee nieuwe commonsexperimenten voorbereid binnen twee voor ons nieuwe thema’s: zorg en luwte/stilte. Hier meer info over onze twee projectvoorstellen:

• Zorgtuinen van A (burgerbegroting.be)

• Rondreizende stiltecocon (burgerbegroting.be)