Uitnodiging Commons Assembly II (De Nieuwe Vrede, 26/02/2018, 20u-22u)
20180122_212703.jpg

Commons Lab Antwerpen wil in 2018 een beeld krijgen van de diverse commonsgerichte initiatieven die Antwerpen rijk is. Want we hebben geen enkel zicht op de commonsbeweging in Antwerpen. Zijn er echte concrete commonspraktijken in de stad? Hoeveel? Waarom doen ze het? Rond welke inhoudelijke thema’s zijn ze actief? Werken ze samen met bepaalde partijen? Waarom wel/niet? Wat beheren ze? Hoe beheren ze hun 'common'? Hebben ze bepaalde noden en behoeften? Dit willen we dit voorjaar al onderzoeken via een grote, stadsbrede (online) bevraging.

Na de zomer hopen we al deze initiatieven, ons gemeenschappelijk goed, via al onze kanalen extra zichtbaar maken.  Mogelijks kunnen we er een publicatie van maken? We hopen ze ook eens allemaal samen te brengen… Door hen te inventariseren, te verbinden, bekender te maken, hopen we de impact van al die initiatieven op de stad te verhogen. Dit onderzoek zal ook de basis vormen van een Commons Transitieplan voor Antwerpen.

Op maandag 26 februari nodigen we iedereen uit die actief wil meewerken aan dit project. We zijn op zoek naar ‘commoners’ die de vragenlijst willen uittesten, mensen met grote netwerken in Antwerpen, naar mensen met kennis van sociale media voor verspreiding, mensen die den boer op willen gaan om enquêtes eventueel af te gaan nemen, mensen die gespecialiseerd zijn in verwerking, statistiek en visualisatie, copywriters, …

Voorlopig programma:

1.     Verwelkoming

2.     Kennismakingsronde

3.     Toelichting mappingproject: waarom, doelstellingen, wat, wie, …

4.     Uitwerking

5.     Afsluitende drink

 

Locatie; De nieuwe Vrede, Vredestraat 16, 2600 Antwerpen

Tijdstip: Maandag 26 februari 2018, 20u00-22u00

Inschrijven verplicht via commonslabantwerpen@gmail.com

Koen Wynants
Kom mee bouwen met kunstenaarscollectief Recetas Urbanas - Welkom op infomoment in Buurthuis de Buurt (7 maart)
© Recetas Urbanas

© Recetas Urbanas

In het kader van Antwerpen Barok 2018 organiseert het Middelheimmuseum Experience Traps, een groepstentoonstelling met kunstwerken in het museum en in de stad. Samen met de Groendienst van de stad Antwerpen nodigde het Middelheimmuseum het Spaanse kunstenaarscollectief Recetas Urbanas uit om deze zomer een groensculptuur te realiseren op het De Coninckplein in Antwerpen. En dat willen zij samen met de buurt en andere geïnteresseerden doen. Op woensdag 7 maart geven zij in Buurthuis De Buurt uitleg over het project en doen zij een oproep om samen aan het kunstwerk te bouwen.

Recetas Urbanas vertrekt voor dit kunstwerk van de vraag: "Hoe kan groen bijdragen aan de levenskwaliteit in de stad?" Het is een streven dat ze delen met de stedelijke Groendienst, die ijvert voor een duurzame aanpak in de vorm van een aanplantingssysteem waarin planten meerdere jaren kunnen voortgroeien. Recetas Urbanas ontwierp een groen "bouwsysteem" waarvan de basisvorm door de kunstenaars wordt aangereikt en de definitieve proporties en details in samenspraak met de buurtbewoners tot stand zullen komen. De verschillende onderdelen van de groene constructie worden na afloop van de tentoonstelling gerecupereerd en herbestemd.

Recetas Urbanas werd geïnspireerd door de barokke traditie van stadsversieringen en triomfbogen. In hun groensculptuur komt de boog steeds terug als architecturaal basiselement. Als een hedendaagse stadsscenograaf bedenkt Recetas Urbanas een structuur als verfraaiing van de stad, maar in tegenstelling tot in de barok geeft deze stadsscenograaf de regie in handen van de burger.

Recetas Urbanas nodigt je uit!

Kom op woensdag 7 maart 2018 naar Buurthuis De Buurt  (Van Schoonhovenstraat 35-37, 2060 Antwerpen)  om meer te weten te komen over de plannen op het De Concinckplein in Antwerpen. Santiago Cirugeda geeft meer uitleg over het project en doet een oproep om samen te werken bij de realisatie van de groensculptuur. Dat kan op alle mogelijk manieren. Iedereen is welkom!

Sessie 1: 14u
Sessie 2: 19u30

Graag vooraf inschrijven via info.permeke@stad.antwerpen.be met vermelding van de sessie van voorkeur (1 of 2)

 

Samenwerken

Recetas Urbanas zet resuluut in op co-creatie met burgers. Samen onderzoeken ze hoe het kunstwerk er zal uitzien, hoe ze in de loop van de tentoonstelling het interactieve kunstwerk onderhouden en hoe ze het tot leven kunnen brengen door de organisatie van uiteenlopende activiteiten. 

Voor de realisatie van dit kunstproject slaan het Middelheimmuseum, Groendienst, Permeke, district Antwerpen, lokaal sportbeleid en andere stedelijke partners de handen in elkaar en zal Recetas Urbanas ook samenwerken met verschillende buurtverenigingen en huidige gebruikers van het plein in de opbouw van hun werk. Het verbindende element is cruciaal, de betrokkenheid van de buurt een voorwaarde.


Werkwijze
Via verschillende workshops leren deelnemers aan en van elkaar hoe ze samen iets kunnen maken. Gedurende een bepaalde periode wordt het De Coninckplein omgebouwd tot een stedelijk laboratorium voor groenintegratie waar mensen met verschillende achtergronden en sociale statuten kunnen samenkomen en interageren om onder begeleiding van Recetas Urbanas een groensculptuur te maken.

Tijdens het project worden er gesprekken gevoerd met buurtverenigingen en -scholen met als doel na afloop van het project, stukken van het groenkunstwerk een definitieve plek te geven in de buurt. Op die manier wordt ook de betrokkenheid tijdens het project vergroot en leeft het project verder na afloop op het De Coninckplein.

 

Recetas Urbanas

Recetas Urbanas wordt bestempeld als architecten – kunstenaars – activisten. De spilfiguur van het collectief is Santiago Cirugeda. Het collectief heeft meer dan 20 jaar ervaring in het organiseren en coördineren van participatieve bouwprojecten. Daarvoor leveren ze eenvoudige tools aan die iedereen kan begrijpen en gaan ze vaak te werk met recuperatiematerialen. Ze gaan altijd participatief te werk, door diverse doelgroepen te betrekken in hun creatieproces. Op die manier transformeren ze anonieme stedelijke plekken tot aangenamere gemeenschapsplekken. Het traject is daarbij minstens even belangrijk als het eindresultaat. Op uitnodiging van het Middelheimmuseum en de Groendienst van de stad Antwerpen gaan ze voor het eerst aan de slag met een nadrukkelijk "groene" vraag.

Koen Wynants
Mobiliteitspact voor Antwerpen
mobilteitspakt.jpg

In oktober 2017 werden er op korte tijd drie fietsers doodgereden op verschillende kruispunten in het Antwerpse verkeer. Onze stad blijkt niet veilig voor fietsers en voetgangers. De mobiliteit is de voorbije jaren hard veranderd, het aantal fietsers en conflicten in het verkeer namen sterk toe. Net als aan meer respect voor elkaar en voor de verkeersregels is er dringend nood aan een update van de hele verkeersomgeving met meer ruimte voor de voetgangers en fietsers en een efficiënt openbaar vervoer. Enkel zo zullen we komen tot de gewenste verkeersbalans die is afgesproken in het Toekomstverbond tussen overheid en de burgerbewegingen.

Antwerpenize, Bezorgde Ouders, Fietsersbond, prof. Lauwers, Plan A en de Voetgangersbeweging nemen het initiatief om te zoeken naar een breed gedragen pact dat kan leiden tot een veilige en slimme stadsmobiliteit in Antwerpen. Meer dan vijftig burgers en experten gaven in december 2017 op een Plan A‐avond in Het Steen bijkomende input voor deze basistekst.
Dit pact zet krijtlijnen uit voor iedereen die verantwoordelijkheid draagt in het verkeer. Dat zijn alle gebruikers van de publieke ruimte, maar vooral onze overheid, want die bepaalt de condities waarbinnen wij deelnemen aan het verkeer en gebruikmaken van straten, pleinen en vervoersmiddelen.

Voor het mobiliteitsbeleid worden vijf ambities vastgelegd:

#1 Verkeersveiligheid: 
Het verkeer moet veel veiliger worden in Antwerpen, zeker voor fietsers en voetgangers. Verkeersveiligheid krijgt de hoogste prioriteit bij elke ingreep in de verkeersorganisatie.

#2 Levenskwaliteit: 
Antwerpen moet een stad zijn waar het gezond en goed leven is: burgers en beleid werken samen aan ruimte voor mobiliteit die de leefkwaliteit in de stad verbetert.

#3 Bereikbaarheid: 
Antwerpen moet opnieuw een goed bereikbare stad worden. Enkel zo groeit de bedrijvigheid in de stad en de haven.

#4 Mobiliteit is een dienstverlening: 
Mobiliteit moet uitgebouwd worden als een soepele en betrouwbare service voor wie zich wil verplaatsen in de stad.

#5 Nieuwe balans:
Mobiliteit moet anders in de stad: meer te voet en per fiets, meer openbaar vervoer en minder autoverplaatsingen. 

Het volledige mobiliteitspact kan je lezen op Antwerpenize.be

De petitie kan je ondertekenen via https://secure.avaaz.org/nl/petition/Aan_de_verantwoordelijken_voor_de_stad_waar_ik_van_hou_Mobiliteitspact_voor_Antwerpen/?cDSOLmb

Koen Wynants
Christian Felber: Lezing over zijn 'Economy of the Common Good' (06/03/2018)
Christian Felber.jpg

Christian Felber is een econoom die pleit voor een radicale transformatie van ons economisch systeem. Hij vraagt aan bedrijven om hier het voortouw te nemen. De economie moet ethische bedrijven bevoordelen, zodat de neerwaartse spiraal van kostenminimalisatie en winstmaximalisatie stopt. Zo kunnen we ons economisch systeem terug inzetten om andere waarden na te streven.

Het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling van de UGent, het departement Omgeving, OIKOS en The Shift nodigen Christian Felber op 6 maart 2018 uit in België. Het wordt een dag met workshops, lunchmeetings en ‘s avonds een lezing. Zo kunnen we samen ontdekken hoe het gedachtegoed van Felber kan bijdragen aan een duurzamere en groenere economie.

Een groene economie ten dienste van de samenleving

Felber vertrekt van de vaststelling dat ons huidig economisch model de ecologische grenzen van onze planeet negeert, ongelijkheid in stand houdt en er niet in slaagt om iedereen in zijn basisbehoeften te voorzien. Daardoor zijn meer en meer mensen voorstander van een nieuw en meer ethisch economisch systeem. Eén dat inzet op milieubescherming en sociale gelijkheid.

Economy of the Common Good

De Oostenrijker wil de economische wegwijzers radicaal omkeren. Hij reikt met zijn Economy of the Common Good een alternatief economisch systeem aan. En dat vindt weerklank over heel de wereld. De Economy of the Common Good wil de spelregels zo veranderen dat de economie ten dienste komt te staan van het algemeen belang. Het gemene goed zeg maar. Hoe kunnen we ons economisch model zo aanpassen dat er een verschuiving komt van winst voor enkelen naar welzijn voor allen? Dat is de vraag waarop Felber een antwoord wil bieden.

Christian Felber in België

Op dinsdag 6 maart komt Christian Felber naar België voor een lezing en enkele workshops.

De workshops vinden inden plaats van 9u30 u tot 11u30 u in de Markten, Oude Graanmarkt 5 in Brussel. We starten stipt met een grondige introductie van Christian Felber over zijn concept. Vervolgens gaan we in drie parallelle workshops dieper in op enkele aspecten daarvan. Hoe kan ‘the economy of the common Good’ inwerken op een verduurzaming en vergroening van onze economie. Hoe kunnen bedrijven zich inschakelen en meewerken aan dit concept? Hoe kunnen we voor een lokale verankering zorgen? Klik hier om in te schrijven voor de workshops

‘s Avonds hebben we de Minard Schouwburg (Walpoortstraat 15 in Gent) gereserveerd om Christian Felber de nodige tijd en ruimte te geven om zijn visie helemaal uit de doeken te doen tijdens een lezing. Nadien volgt een debat met Thomas Van Craen (CEO van Triodos Bank België), Murielle Scherre (zaakvoerder van La Fille d'O) en Koen Schoors (Hoogleraar aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Universiteit Gent). Klik hier om te schrijven voor de avondlezing (incl. debat)

Koen Wynants
Kickoff voorbereidingen Commons Assembly 'Antwerpen Tuinstad' (23/02/2018)
groene ader sintandries.jpg

Het district Antwerpen investeert al jaren in een groener district. O.a. via de Burgerbegroting zijn er de afgelopen jaren heel wat groeninitiatieven genomen (geveltuinacties, nieuwe samentuinen, groene ader,…). Ook de stad investeert in allerhande initiatieven (via Ecohuis, Stadsmakers, Groendienst, Stadslab 2050, AG Vespa, het groenplan, tuinstraten, over de Ring, buurtcomposteren, …). We zien vanuit de bewoners en het middenveld heel veel initiatief en engagement (Tuinstraten, Boerenmarkten, allerhande Buurtcontracten, buurtbomen, samentuinen/Stadsakker, Natuurgebieden/Natuurpunt, Waterproef/Beweging.net, Posthof Berchem,….). En uiteraard ook vanuit de ondernemerszijde (Muurtuin, PAKT, Groenman, Mosman,….). Een veelheid aan groeninitiatieven dus. Maar misschien wel heel erg versnipperd? Zouden we via nieuwe en meer structurele samenwerking het district/de stad sneller kunnen gaan vergroenen/verblauwen? Zouden we niet ambitieuzere doelstellingen kunnen vooropstellen als we alle krachten op de één of andere manier zouden kunnen gaan bundelen?

Het pas opgerichte Commons Lab Antwerpen heeft via de Burgerbegroting van het district Antwerpen middelen gekregen om in het voorjaar van 2018 een Commons Assembly te organiseren met als werktitel ‘Antwerpen Tuinstad’. Commons Lab Antwerpen wil het commons gedachtegoed gaan herdenken naar vandaag en naar Antwerpen. Dat betekent dat we onder andere de rol van burgers en de samenleving in het (groen/blauw)beheer van de stad willen gaan onderzoeken. Maar ook de vraag of elke Antwerpenaar voldoende toegang heeft tot het groen? Hoe we ‘groene gentrificatie’ kunnen voorkomen? …

We zouden de Assembly, gepland op 5 mei in de Singel (ikv het groenstedelijk Festival ‘Botanik’), samen met diverse Antwerpenaren willen voorbereiden. Graag nodigen we jullie uit voor een startvergadering op vrijdag 23 februari om 9u30 in de Gasstraat 12 te 2060 Antwerpen.

Voorlopige agenda:

  1. Verwelkoming
  2. Kennismakingsronde
  3. Toelichting Commons Lab Antwerpen/commonsgerichte aanpak adhv enkele concrete commonsgerichte praktijkvoorbeelden
  4. Opzet Commons Assembly ‘Antwerpen Tuinstad’
  5. Feedback en afbakening doelstellingen
  6. Verdere afspraken

Inschrijven (verplicht) via commonslabantwerpen@gmail.com

Koen Wynants
GELEIDE STADSWANDELING LANGS ANTWERPSE COMMONSGERICHTE INITIATIEVEN met Michel Bauwens

’t Stad als gemeenschappelijk goed. Het ‘commons’ denkkader, samen beheren van bvb. ruimte, water, voedselbronnen, gereedschappen, geld (‘hulpbronnen’) is eeuwenoud, maar de laatste decennia op de achtergrond geraakt. Dat is opmerkelijk aangezien onze ruimte, ons drinkbaar water, onze energie, … alsmaar schaarser worden. Andere hulpbronnen zijn er dan weer in overvloed, zoals digitale data. Daar kunnen we ons dan weer andere vragen stellen over het verbruik, gebruik, en het beheer er van. We zullen in de toekomst sowieso zorgvuldiger en zorgzamer moeten gaan omspringen met onze stad en haar hulpbronnen. En we zullen diverse bronnen ook voor meer mensen toegankelijker moeten maken. Willen we allerhande tragedies voorkomen…

Commons Lab Antwerpen wil in 2018 het commons gedachtegoed terug onder de aandacht van de Antwerpenaar brengen, het commonsgedachtegoed gaan herdenken naar vandaag, toegepast op Antwerpen. We zullen in de loop van 2018 tal van activiteiten organiseren. Eén daarvan is geleide stadswandelingen langs Antwerpse, commonsgerichte initiatieven.

Aan de hand van concrete praktijken en plekken kunnen we op een heel bevattelijke en concrete manier uitleggen wat commons zijn, waarom commons initiatieven zo waardevol zijn, hoe commons transitie kan werken, hoe sociale verdringing voorkomen kan worden, ... We starten om 14u aan het Astridplein (ingang Zoo), langs het Designcenter, Buurthuis De Buurt, De Coninckplein, Spilkiekes, Verborgen Kloostertuin, Fundament, A'pen op wieltjes, om te eindigen in Park Spoor Noord.

Op 28 maart is Michel Bauwens (P2P foundation) in de stad. Hij stelde eerder voor de stad Gent een zogenaamd ‘Commons transitieplan’ op. Hij zal ons vergezellen op de wandeling. Koen Wynants, commoner in Antwerpen-Noord en initiatiefnemer van CLA, is stadsgids van dienst.

Inschrijven via commonslabantwerpen@gmail.com. Maximum 20 deelnemers. Antwerpenaren die actief bijdragen aan Commons Lab Antwerpen krijgen voorrang. 

28/03/2018, 14u-16u30

Koen Wynants
Maak de stad lezingen reeks

De stad wordt niet enkel ‘bedacht’ aan de tekentafel, maar op verschillende manieren ‘gemaakt’, door steeds diversere spelers. Deze lezingenreeks wil innovatieve, soms tegendraadse en kritische initiatieven en professionals in de kijker zetten.

Noteer de data alvast in jullie agenda! De lezingen vinden telkens plaats bij Extra City om 19 u. Deelname is gratis. 

De lezingen zijn in het Nederlands, met uitzondering van de lezing op 25-4 en 27-6, deze zullen in het Engels zijn.

'Maak De Stad' is een samenwerking tussen Endeavour, Extra City, De Veerman, VRP Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning, re:Kreators, en het Vlaams Architectuurinstituut.

Koen Wynants
Commons assembly I - Save the date
roots.jpg

Maandag 22 januari nodigen we Antwerpenaren uit die zich willen engageren om mee te werken aan ‘Commons Lab Antwerpen’. 'CLA' is eind 2017 opgericht. We willen in 2018 het commons gedachtegoed gaan herdenken naar vandaag, toegepast op Antwerpen. We gaan Antwerpse commonsinitiatieven in kaart brengen, experimenten opzetten, commons assemblies uitproberen, gastsprekers uitnodigen, … We zitten zelf met enorm veel vragen over onze stad. We lijken op vlak van duurzame transitie, op vlak van gelijkheid, inclusiviteit, op vlak van democratische transitie maar heel traag en slechts oppervlakkig te evolueren. Misschien zou dat kunnen veranderen als we ’t stad meer als ons gemeenschappelijk goed zouden gaan beschouwen, nieuwe analyses maken, nieuwe instrumenten ontwikkelen, nieuwe samenwerkingsverbanden opzetten,….

We zoeken diverse vrijwilligers die zich actief willen inzetten. We zouden het super vinden als er vrijwilligers uit alle hoeken van de Antwerpse samenleving willen bijdragen; actieve burgers, mensen actief binnen het Antwerpse middenveld, de overheid, mensen die werken in kennisinstellingen, ondernemers, … Actieve politici zijn in deze fase niet welkom.

Er zijn heel wat rollen en taken te verdelen: communicatie, onderzoek, organisatie van assemblies, projecten/experimenten opzetten, kennis verzamelen, netwerken en partnerships ontwikkelen,… Uiteraard mogen de leden zelf ook projecten voorstellen en opstarten. Commons Lab is op zich ook een (tijdelijk) experiment. We starten voor één jaar. Na 1 jaar bekijken we of het Lab een toegevoegde waarde heeft, levensvatbaar is, of en hoe we verder samen werken. Stap voor stap!

We hebben nog geen organisatiestructuur. De bedoeling van de eerste assembly is om die samen te gaan verkennen. We nodigen twee Antwerpse commons initiatieven uit om hun ervaring met ons te delen; de Theatergarage en Give a day.

Voorlopig programma:

1.      Verwelkoming

2.      Kennismakingsronde

3.      Toelichting CLA: waarom, doelstellingen, wat, wie, …

4.      Ervaringsuitwisseling mbt organisatie-ontwikkeling: Theatergarage en Give a day

5.      Verkenningsoefening structuur en engagement

6.      Afsluitende drink

Locatie; Theatergarage, Bouwhandelstraat 72, 2140 Borgerhout

Tijdstip: Maandag 22 januari 2018, 19u30

Inschrijven verplicht via commonslabantwerpen@gmail.com

Koen Wynants
De commons herdenken naar vandaag - 'Dit is morgen'

Hoe kunnen wij als burgers opnieuw greep krijgen op onze leefomgeving, een toekomst creëren waarin geld en eigendom minder dominant zijn en onze wereld behoeden voor een ecologische ramp? Misschien ligt de sleutel bij de commons. Het moet mogelijk zijn om dit eeuwenoude, maar in de verdrukking geraakte systeem van gemeenschappelijk beheer van gronden en hulpbronnen te transformeren naar de wereld van nu, vinden Thomas Decreus en Christophe Callewaert. Hun ideeën hierover schreven ze neer in “Dit is morgen”, een inspirerend boek.

Dit-is-morgen.jpg

De commons een hippe trend? Dan is het kapitalisme een modegril

There was a big high wall there that tried to stop me;

Sign was painted, it said private property.

But on the back side it didn’t say nothing;

This land was made for you and me

Met deze woorden van Woody Guthrie start het hoofdstuk over eigendom in het boek “Dit is morgen” van Thomas Decreus en Christophe Callewaert. In veertig ongemeen boeiende bladzijden vertellen de auteurs de geschiedenis van de commons. Een common betekent letterlijk een gemene of gemeenschappelijke grond. De commons en het werkwoord ‘commoning’ verwijzen naar een beheersysteem en een sociale praktijk waarbij een groep mensen of een hele gemeenschap de verantwoordelijkheid deelt over middelen of hulpbronnen, die middelen gemeenschappelijk in bezit neemt of zelf beheert. Dit gebeurt vrijwel altijd buiten de staat en de markt om.

Vrije toegang tot basisvoorzieningen

In Europa, maar ook elders, steunden plattelandbewoners eeuwenlang op het gebruik van zo’n gemene gronden – bossen, moerassen, weiden, landbouwgronden, maar ook meren en rivieren – om zichzelf in stand te houden. Het bestaan en het gebruik van gemeengoed werd soms officieel vastgelegd. Dat gebeurde bijvoorbeeld in het Engelse ‘Charter of the Forest’ van 1217, een toevoeging bij de Magna Carta. Het document benadrukte dat gewone mensen blijvend toegang moesten krijgen tot de bossen, rivieren, weilanden en moerassen die cruciaal waren voor hun dagelijks overleven.

Een te idyllisch beeld ophangen over die periode, is misplaatst. Ook al vermeed gemene grond extreme armoede, het leven was ongemeen hard. Toch zijn wij vandaag in een bepaald opzicht slechter af, vinden Decreus en Callewaert. Van veel middelen die vroeger vrij of nagenoeg gratis ter beschikking waren – voedsel, grondstoffen, gewassen, energiebronnen – zijn wij vandaag afgesneden. “We beschikken over geen enkele vorm van rechtstreekse en vrije toegang tot die basisvoorzieningen. In het verkrijgen ervan zijn we volledig afhankelijk van staten en grote bedrijven.”

Privatiseringsgolf en kolonisering

Hoe is het zover kunnen komen? De auteurs analyseren hoe de commons – gedreven door veranderingen in de landbouw, de economie en de eigendomsverhoudingen – stilaan in de verdrukking raakten. De processen van privatisering en toe-eigening gebeurden langzaam en sluipend, tegelijk gingen ze gepaard met repressie en schrijnende armoede. In het Engeland van de zestiende en zeventiende eeuw zwierven veel families bedelend rond. Diefstal en plundering tierden welig. Het antwoord van de machthebbers was bikkelhard. Landlopers werden gebrandmerkt of gegeseld, moesten dwangarbeid verrichten of kwamen, godbetert, terecht in verbeteringsgestichten en gevangenissen.

In Engeland waren de stuwende krachten achter de privatiseringsgolf de kerk en de adel, later het Britse parlement. De toe-eigenings of enclosure-politiek breidde zich met de kolonisatie uit tot overzeese gebieden. De conferentie van Berlijn van 1884-1885 bepaalde dat effectieve bezetting van een gebied automatisch uitmondde in het legale bezit ervan, met alle dramatische gevolgen vandien voor de lokale bevolking in Afrika en elders. Het verwoeste ecologisch en sociaal evenwicht is er tot vandaag vaak niet hersteld.

Hedendaagse landroof

De strategie van insluiting, privatisering en toe-eigening van de commons duurt vandaag voort. Het voorbije decennium werd wereldwijd meer dan 320.000 vierkante kilometer grond opgekocht door investeerders, weten Decreus en Callewaert. “Het is opvallend hoe weinig de hedendaagse landroof verschilt van de landroof ten tijde van het kolonialisme. Buitenlandse mogendheden hebben de vorm aangenomen van multinationale bedrijven en de Afrikaanse overheden keren zich af van de lokale bevolking in ruil voor zelfverrijking.”

Lokale gemeenschappen verliezen massaal land, er ontstaat armoede en ontworteling. Ook in Latijns-Amerika en Zuidoost-Azië spannen staten en multinationals samen om zich land toe te eigenen. “Land lijkt wel het nieuwe goud.” De belangen en gewoonten van de lokale gemeenschappen worden in de hang naar macht en economische efficiëntie volledig over het hoofd gezien. Door de introductie van monoculturen, chemische bestrijdingsmiddelen en meststoffen krijgen natuur en biodiversiteit bovendien rake klappen.

Naar vandaag

In de huidige tijd moeten de commons weer een rol spelen, vinden de auteurs van ‘De wereld morgen’. De economische logica verbonden aan het gemeenschappelijk beheer van schaarse goederen – zoals land, water en grondstoffen – heeft de potentie om onze wereld uit zijn huidige malaise te trekken. In zo’n systeem primeert de gebruikswaarde (het nut voor de mens) namelijk altijd op de ruilwaarde (de prijs van een product). In het kapitalisme is het net omgekeerd, en dat brengt een hoop miserie mee: vanuit winstoogpunt kan het bijvoorbeeld lonender zijn om panden onbewoond te laten dan mensen erin te laten trekken.

Schone lucht, proper water, een gezonde bodem, florerende oceanen en wouden hebben een hoge gebruikswaarde voor de mens, sterker: ze zijn noodzakelijk voor ons overleven. Vandaag verkwanselen we die rijkdommen of soeperen ze in hoog tempo op. Commons, en meer bepaald het creëren van globale commons, kan dit proces tegengaan. Waarom geen internationale akkoorden sluiten die vastleggen dat grote stukken land en zeeën niet langer commercieel geëxploiteerd mogen worden? Waarom geen taskforce oprichten die actief illegale ontginning opspoort en overtreders bestraft?

Het is een kwestie van politieke wil, vinden Decreus en Callewaert. En op lokaal vlak bestaan al veel geslaagde voorbeeden van commons. Burgers of gemeenschappen wekken hun eigen energie op, richten geefpleinen in, doen aan cohousing, geven vorm aan stadsboerderijen en gemeenschapstuinen ... “We doen er goed aan deze evolutie, die veel meer is dan een trend, serieus te nemen. Eigenlijk zijn die nieuwe commons zelfs het tegendeel van een hippe trend. De logica van de commons is oud, ouder dan het kapitalisme. Dus als commons een trend zijn, dan is het kapitalisme een vluchtige modegril.”

Auteur: Christine Huyge. Christine Huyge is zelfstandig journalist en eindredacteur. Deze tekst verscheen eerder in NESTEL, het blad van LETS (Local Exchange and Trading System) Antwerpen.

Koen Wynants
Antwerpenize nodigt uit!
plannen voor plaats.jpg

Plannen voor plaats
De Vlaamse Bouwmeester maakt ruimte voor mens en natuur. 

Anders gaan nadenken over wonen en bouwen, over ontwikkeling en mobiliteit zal er voor zorgen dat we onze klimaat- en energiedoelstellingen halen, volgende generaties een toekomst bieden en de biodiversiteit vrijwaren. Deze documentaire laat zien dat die mindswitch niet in het teken hoeft te staan van bezuiniging, versobering of verlies. Hij toont hoe compacter bouwen, de versterking van stads- en dorpskernen, een slimme omgang met erfgoed en de creatie van open ruimte de levenskwaliteit net kunnen verhogen. Een kwaliteitsgestuurde aanpak mét oog voor de sociale dimensie en voor diversiteit, en de ontwikkeling van nieuwe vormen van procesvoering (participatie, publiek-private samenwerking…) bieden de sleutel tot een aangenamere, gezondere, beter uitgeruste en meer inclusieve leefomgeving.

Wonen in de stad heeft heel wat voordelen en is een superslim idee, Antwerpenize mag van Bureau Vlaamse Bouwmeester deze documentaire in Antwerpen vertonen. Na afloop van de documentaire doet Koen Wynants nog een korte Fish bowl actie tussen pot en pint.

Hier inschrijven

 

Koen Wynants
ACTIE op 17 JANUARI 2018 VOOR DEKOLONISERING, TEGEN RACISME
dekoloniseer.jpg

Op 17 januari 2018 voert Hand in Hand tegen racisme vzw actie in verschillende steden voor een Lumumbastraat of -plein. De symbolische herbenoeming van een straat of plein tot een Lumumbastraat zien we als een eerste stap naar een noodzakelijke dekolonisering van de openbare ruimte.

Op dit moment plannen we al in 6 steden acties op woensdag 17 januari 2018:
Antwerpen, De Coninckplein, 18u.
Gent, Sint-Pietersstation, 17u
Hasselt, ACOD-Limburg, Koningin Astridlaan, namiddag
Leuven, Stadsbibliotheek, Rijschoolstraat, vanaf 14u
Mechelen, Grote Markt, 18u
Oostende, ruiterstandbeeld Leopold II (Zeedijk, Venetiaanse gaanderijen), 18u

Hand in Hand tegen racisme vzw organiseert deze acties in samenwerking met vele lokale en landelijke partners (waaronder Kilalo, Mwinda Kitoko, Labo vzw, Collectif "Mémoire Coloniale et Lutte contre les Discriminations", ...)

Meewerken? Neem contact via info@anti-racisme.be.

Voor alle info en laatste stand van zaken: zie www.dekoloniseer.be

Koen Wynants
Er is geen zijlijn meer, debatavond klimaatstrijd
epo.jpg

Een nieuw jaar is hét moment van goede voornemens. Onze eerste boekvoorstelling gaat dan ook - niet geheel toevallig - over de klimaatstrijd.

De klimaatcrisis heeft er een probleem bij: klimaatmoeheid. Nu natuurrampen ‘records’ breken en je de opwarming niet langer kan ontkennen, biedt fatalisme schijnbaar een uitweg. De ontmoediging stijgt omdat er geen oplossing lijkt te zijn. In zijn nieuwe boek ‘Als de laatste boom geveld is, eten we ons geld wel op’ zet ook auteur Ludo De Witte het dilemma op scherp: als we het klimaat leefbaar willen houden, dan is systeemverandering onvermijdelijk. Echte verandering komt er pas als we onze economische huishouding kunnen omgooien. Anders gezegd, we hebben een economische democratie nodig: productie en dienstverlening zouden terug meer publiek bezit moeten zijn. Collectief beheerd in functie van de mensen, niet de winst.

Eind oktober organiseerde ACOD cultuur een druk bijgewoonde debatavond over ecosocialisme in Nest in Gent. Voor ons de aanleiding om ook in De Groene Waterman het debat op gang te trekken. 
Op vrijdag 12 januari om 19u30 gaat Robrecht Vanderbeeken (Acod cultuur) in gesprek met Ludo De Witte (auteur), Natalie Eggermont (machinistClimate Express) en Dries Goedertier ( adviseur van de studiedienst van ACOD). 

Wil je meediscussiëren over radicale oplossingen en ecosocialisme als alternatief? Kom dan zeker af.

Een organisatie van De Groene Waterman i.s.m. EPO Uitgeverij en ACODCultuur.

gratis

Koen Wynants