Open Commons Forum 26#4 – Trage wegen en commons

dinsdag 26 mei 2026
7:30 p.m. 9:30 p.m. 19:30 21:30

Zaal RIF 6 Deurneleitje Mortsel, Vlaanderen, 2640 Belgium (kaart)

Google Agenda ICS

Tussen achtertuinen, langs perceelsgrenzen en door vergeten stukjes stad lopen ze vaak onopgemerkt: trage wegen. Kleine paadjes, doorsteekjes en veldwegen die zich bevinden in een schemerzone tussen publiek en privaat. Ze lijken soms van niemand – en tegelijk van iedereen. Dat maakt ze net zo interessant. Want zodra de vraag opduikt “van wie is dit pad eigenlijk?”, volgt al snel een tweede: “wie draagt zorg voor dit stukje ruimte?”

Tijdens dit Open Commons Forum verkennen we hoe trage wegen kunnen uitgroeien tot echt gemeengoed. Wat gebeurt er wanneer buurtbewoners, gebruikers, organisaties en overheden samen verantwoordelijkheid opnemen voor beheer, toegankelijkheid en toekomst? En hoe bouw je stap voor stap aan zo’n gedeeld eigenaarschap?

De voorbije jaren werkten Commons Lab vzw en Trage Wegen vzw intens samen in en rond Antwerpen. Daar werd geëxperimenteerd met het heractiveren van trage verbindingen, samen met bewoners. Telkens opnieuw bleek dat een verwaarloosd of vergeten pad het begin kan zijn van iets groters – een gedeelde plek waar ontmoeting, vergroening en engagement samenkomen.

Maar het is geen evident traject. Vragen rond eigendom, toegankelijkheid, overlast en verantwoordelijkheid maken elk project uniek en soms complex. Net daarom zijn deze cases zo waardevol: ze tonen hoe je via kleine ingrepen, doedagen en lokale coalities kan bouwen aan vertrouwen én aan tastbare verandering.

Programma:

We laten ons inspireren door prof. dr. Pieter Vandenbroeck, die mee het boek “Op grond van samenwerking” schreef. Daarin wordt getoond hoe burgers collectief in actie komen wanneer markt en overheid tekortschieten, en hoe commons een alternatief bieden voor klassieke vormen van eigendom en beheer. Trage wegen waren een van de onderwerpen die ruim aan bod kwamen in het boek en bijhorende onderzoek.

Daarnaast delen Iris van Commons Lab en Pieter Vandenhoudt van Trage Wegen vzw inzichten uit het project “Trage wegen en commons”. Vanuit hun ervaring tonen ze hoe autoluwe en autovrije verbindingen niet alleen mobiliteit verbeteren, maar ook kansen creëren voor ontmoeting, biodiversiteit en leefkwaliteit.

Ook Gebermte brengt een inspirerend verhaal. Dit is een gemeenschapsinitiatief dat zich sinds 2016 inzet voor een ecologische toekomstvisie voor de berm van Mortsel en Wilrijk: we willen bereiken dat de voormalige spoorwegbermen, hun leefgemeenschappen (planten, dieren, insecten en mensen) en hun ruimere leefomgeving vandaag erkend en verzorgd worden als stukken natuur in de stad die waardevolle lokale en bovenlokale verbindingen leggen.

Tijdens dit forum gaan we samen op zoek naar antwoorden, delen we ervaringen en verbeelden we nieuwe mogelijkheden. Want trage wegen zijn meer dan infrastructuur – ze zijn een uitnodiging tot samenwerking, zorg en collectief eigenaarschap.

Over de organisatoren:

Trage Wegen vzw maakt ruimte voor wandelaars en fietsers. Wij zetten ons in voor autovrije en autoluwe wegen: wandelpaadjes, kerkwegels, jaagpaden, fietsstraten, doorsteekjes, veldwegen, steegjes, enz. Trage Wegen verkent, versterkt en behartigt het netwerk van trage wegen. Op kaart en op het terrein. In de stad, het buitengebied en overal tussenin. Met aandacht voor de vele functies die paden en wegen hebben. In samenwerking met een groeiende groep wandelaars, fietsers, joggers, ruiters, rustzoekers, natuurliefhebbers en buitenmensen

Commons Lab vzw is een laboratorium voor gemeenschappelijkheid. Het initieert, ondersteunt en promoot vernieuwende en inspirerende commonsgerichte experimenten. Als erkende socio-culturele organisatie heeft Commons Lab als missie commons (terug) op de te kaart zetten in Vlaanderen en daarbuiten. Commons Lab vormt ook een groeiende community, een lerend netwerk van burgers, ambtenaren, academici, ondernemers en politici die willen delen, verbinden en samenwerken. We experimenteren samen een toekomst!

Het 'Open Commons Forum' is een nieuw wederkerig concept van Commons Lab waarbij we ideeën en inzichten over een bepaald onderwerp in relatie tot commons uitwisselen. We willen een open platform creëren waar verschillende stemmen en perspectieven worden gehoord en besproken. Dit proberen we steeds te koppelen aan een activiteit of interventie gelinkt aan het thema. Ideeën voor onderwerpen zijn steeds welkom!