Sint-Amandus als gedeeld leerproces in natuurweefplanning

Op de Sint-Amandussite groeit vandaag geen klassiek heraanlegproject, maar een collectief experiment in natuurweefplanning. In een dense, verharde en watergevoelige wijk ontstaat stap voor stap een zoektocht naar natuur op mensenmaat — niet vanuit een vast eindbeeld, maar door samen te doen, te testen en bij te sturen.

Vanuit Commons Lab zien we Sint-Amandus als een gedeeld leer- en doe-traject. Kleine ingrepen zoals een erfgoedboomgaard, bijenkasten, verbonden tuinen en nieuwe ontmoetingsplekken maken natuur tastbaar in de buurt. Belangrijk daarbij is dat het project niet van nul vertrekt. Het bouwt verder op bestaande buurtinitiatieven, sociale praktijken en lokale dynamieken.

Net daarin schuilt een belangrijke les voor natuurweefplanning: de kracht zit niet alleen in ontwerp, maar in het versterken van wat al leeft. Door samen rond concrete ingrepen te werken, ontstaan nieuwe verbindingen tussen bewoners, organisaties, gebouw en ecologie. Ook de kerk zelf verandert mee, met ruimtes die nieuwe betekenissen en vormen van gebruik krijgen.

Sint-Amandus toont tegelijk dat experimenteren ook onzekerheid en frictie met zich meebrengt. Vragen rond beheer, eigenaarschap en regelgeving blijven voortdurend opduiken. Maar precies die complexiteit wordt hier niet vermeden, maar meegenomen als deel van het leerproces.

Wat deze plek bijzonder maakt, is dat ze bewust onaf blijft. Geen afgewerkt project, maar een levende praktijk waarin natuur, gemeenschap en erfgoed samen evolueren. Of zoals tijdens een proeftuindag werd gezegd: “De zoektocht naar een evenwicht tussen religie, gemeenschap en natuur vormt de ruggengraat van dit traject.”

Sint-Amandus laat zo zien hoe natuur kan groeien in de stad: niet door ze volledig te plannen en uit te rollen, maar door ruimte te maken voor gedeeld experiment, zorg en mede-eigenaarschap.

Om de processen rondom natuurweefselplanning te testen en te versterken heeft het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) een aantal proeftuinen opgezet. Die proeftuinen doorlopen een volledig natuurweefselplanningstraject en vormen samen een netwerk waarbij bevindingen en uitdagingen gedeeld worden. De Amandussite in Antwerpen-Noord waar Commons Lab gevestigd is, is door de Vlaamse Overheid geselecteerd. Commons Lab ondersteunt dit proeftuintraject mee vanuit een commonsinsteek.